Posts tagged: aministiafiskale

Falja e detyrimeve tatimore dhe doganore

PROJEKTLIGJI “PËR FSHIRJEN, SHUARJEN DHE PAGESËN E DETYRIMEVE TATIMORE NDAJ ADMINISTRATËS TATIMORE QENDRORE DHE DETYRIMEVE TË PAGUESHME NË DOGANË”

Nuk është hera e parë. Tatimpaguesit janë mësuar me falje detyrimesh dhe prej kohësh e kanë patur pritshmërinë që do të vinte një moment i tillë.

Kjo pritshmëri krijon disavantazh për administratën tatimore në mbledjen e detyrimeve tatimore ndër vite.

Pavarësisht kësaj nuk duhet mohuar ekzistenca e bizneseve me detyrime dhe penalitete të cilët janë inaktiv nga pikëpamja e zhvillimit të veprimtarisë, edhe pse ligjërisht mund të jenë aktiv, detyrimet e të cilëve është e pamundur të mblidhen. Në këtë aspekt administrata tatimore clirohet dhe fshin nga rregjistrat detyrimet e këtyre bizneseve.

Rruga ligjore për të cliruar administratën tatimore dhe fshire nga rregjistri si borxhe të pambledheshme e këtyre bizneseve do të duhej të ishte falimenti në gjykatë.

Në debatin aktual për amnistinë fiskale dhe fiskalizimin e subjekteve, shpesh harrohet se Shqipëria ka zbatuar tashmë një nga programet më të gjera të faljeve tatimore gjatë viteve 2011–2012, në kohën e qeverisë së Sali Berishës. Ky është një precedent i rëndësishëm për të kuptuar qasjet e sotme, rreziqet dhe efektet e mundshme në ekonominë formale.

Krahasimi: Amnistia 2011–2012 vs. Projektligji aktual për fshirjen/shuarjen/pagimin e detyrimeve

Nëse amnistia e 2011–2012 ishte konceptuar si një paketë e gjerë “legalizim + falje gjobash e kamatëvonesash”, projektligji aktual “Për fshirjen, shuarjen dhe pagesën e detyrimeve tatimore ndaj administratës tatimore qendrore dhe detyrimeve të pagueshme në doganë” ka një filozofi më të ngushtë dhe më të fokusuar teknikisht tek stoku i detyrimeve ekzistuese.

Elementet kryesore të dallimit:

Nëse shoqërohet me forcim kontrollesh, dixhitalizim dhe rregullim më të mirë procedural, mund të çojë më pak në moral hazard dhe më shumë në qartësi rregullatore.

🧱 Objekti i ndërhyrjes

2011–2012

Fokus te: legalizimi i detyrimeve, falja e gjobave dhe kamatëvonesave, mbyllja e dosjeve të vjetra, lidhja me procesin e legalizimeve të pasurive.

Projektligji aktual

Fokus te:

fshirja e detyrimeve pa perspektivë reale arkëtimi (debitorë të pashpresë, subjekte të shuara/falimentuara, debi shumë të vjetra);

shuarja e një pjese të detyrimeve (zakonisht gjoba/kamatë) kundrejt pagesës së principalit;

ristrukturimi i borxhit tatimor dhe doganor për ta afruar me realitetin ekonomik të tatimpaguesit.

🎯 Qëllimi politik dhe fiskal

2011–2012

De facto “amnisti fiskale” e gjerë: mbyll çështje të vjetra, rrit arkëtimet afatshkurtra, ul stoku i borxhit tatimor në bilancin e shtetit.

Projektligji aktual

Më shumë si “clean-up teknik” i bilancit të administratës tatimore dhe doganore:

pastrim i stokut të vjetër;

krijim i hapësirës për fokus tek detyrimet aktuale;

sinjal se shteti është gati të “rivindosë marrëdhënien” me tatimpaguesin, por me kusht pagimin (të pjesshëm) të detyrimit.

👥 Kush përfiton?

2011–2012

Biznese dhe individë me detyrime tatimore; kush hynte në skemë përfitonte falje të gjobave dhe kamatëvonesave në mënyrë mjaft horizontale.

Projektligji aktual

Tatimpagues me:

detyrime të vjetra me probabilitet të ulët arkëtimi;

detyrime të larta ku shteti preferon të marrë principalin dhe të heqë dorë nga një pjesë e penaliteteve;

detyrime si ndaj administratës qendrore tatimore, ashtu edhe ndaj doganës (p.sh. detyrime nga importet, akcizat, etj.).

⚖️ Natyrë amnistie: morale fiskale vs. menaxhim stoku

2011–2012

Fuqimisht “amnisti” në kuptimin klasik:

u jepte një “fresh start” tatimpaguesve që nuk kishin përmbushur korrekt detyrimet;

krijonte rrezik moral hazard: pritshmëri që falje të tilla mund të përsëriten.

Projektligji aktual

Pozicionohet më shumë si rishikim teknik i stokut sesa si amnisti klasike:

nuk legalizon kapital të padeklaruar;

nuk synon pasuri apo të ardhura të fshehura, por detyrime të regjistruara tashmë në sistem;

synon të ndajë borxhin “e pambledhshëm” nga ai “me sens ekonomik”.

⏱️ Horizonti kohor dhe mesazhi për të ardhmen

2011–2012

Mesazh: “Nëse ke probleme të vjetra, kjo është mundësia të pastrohesh një herë e mirë”.

Praktikisht: e vështirë të mos krijosh idenë se mund të ketë përsëri amnisti në të ardhmen.

Falja e detyrimeve tatimore dhe doganore

Projektligji aktual

Mesazh: “Po pastrojmë bilancin, por presim që prej këtej e tutje të jesh i disiplinuar”.

Në linkun e mëposhtëm gjendet projektligji Për faljen e detyrimeve tatimore dhe doganore.